Busrit langs de IJssel

Een zomerochtend.
De bus stopt, ik stap in, de chauffeur begroet me als waren we oude bekenden.
Traag, bijna bedachtzaam, rijdt hij de route, langs lege haltes.
Soms wijkt hij uit naar de berm en houdt in, geeft met een loom handgebaar uit het open raam, achterop komend verkeer ruimte om te passeren.

 

Buiten is het heet, de hitte siddert boven de IJssel.
Binnen is het koel, mijn ogen glijden over augustusgroene polders, omgekeerde vlaggen op de erven van oude boerderijen.
Rusten dan op de rivier waar plezierjachten voorbij varen en soms een volgeladen containerschip.

 

Bewogen worden gaat over in bewogen zijn.
Misverstanden, erupties van oud zeer, verbeten wegblokkades, mensonterende oorlogen.
Ze versmelten met de stem van Vasalis die haar gedicht De Afsluitdijk voorleest, met de klanken van ‘The lark ascending’ van Vaughn Williams en de herinnering aan een tijdloze qi gongsessie op een Terschellings strand.

 

‘Er is geen einde en geen begin
aan deze tocht, geen toekomst, geen verleden,
alleen dit wonderlijk gespleten lange heden.’
Uit: De Afsluitdijk van Vasalis

 

3-8-2022

Denk aan Dirk van Dalen

Vandaag, dinsdag 19 juli 2022, de tot nu toe heetste dag van deze zomer, een gouwe ouwe op herhaling, ter lering ende vermaak:

 

 
Weet je t al van de oude Dirk van Dalen?
Hij bezweek onlangs aan hitte falen.
Van alle kanten kreeg hij tips tegen de hitte:
‘Eet zout, drink veel, airco hoog, blijf binnen zitten.’

 

Dat deed Dirk, zeven dagen zat hij binnen met alle ramen dicht.
Vandaag is hij gevonden, ‘t was een vreselijk gezicht.
Zijn airco stond op tien, hij was geheel bevroren.
De pegels hingen aan zijn neus en aan zijn kin en oren.

 

Want Dirk, altijd al consciëntieus,
nam die adviezen veel te serieus.
Daarom raad ik ieder heel oprecht:
doe nooit klakkeloos wat men je zegt!

 

met dank aan en een knipoog naar Annie M.G. Schmidts ongeëvenaarde arme juffrouw Scholten in: Pas op voor de hitte!
 

Gratis

Zijn ogen lichten op: ‘Ha, ben je daar.’
Hij loopt langzamer dan de vorige keer, wankelt af en toe, zoekt houvast aan de gangmuur.
Vandaag mag ik helpen met koffie zetten.
Als we zitten, vraag ik hoe het gaat.
Hij vertelt over nieren, doofheid, evenwicht, traagheid, huidtumoren, suikerziekte.
Hij ziet me fronsen.
Gaat verzitten.
Zijn ogen twinkelen: ‘Veel hè? Maar weet je wat zo fijn is?’
Hij laat een stilte vallen.
Ik schuif naar het puntje van mijn stoel.
Net als vroeger, als hij vertelde over zijn puberstreken in de oorlog, hang ik aan zijn lippen.
Grinnikend vervolgt hij: ‘Je krijgt het allemaal gratis. En je mag het allemaal houwen!’

 

 
2018

Het goede leven

‘Je leert jezelf kennen in mogelijkheden en in de dingen die je nooit zult bereiken. Maar de mogelijkheden die je hebt: buit ze uit’                       naar Henk Hofland

 

Lach niet mee met leedvermaak
lach om wat grappig is en vertedert

 

Huil niet mee met de wolven in het bos
sta stevig voor je waarheid

 

Verberg je tranen niet
ze zeggen meer dan woorden

 

Vraag elkaar: wat houdt ons tegen?
blaas het samen weg, zwaai het na

 

Vraag: wat maakt jou blij?
geef dat gul en graag

 

Vraag: wat maakt mij blij?
gun dat jezelf
geef je naasten een blijer jij

 

 

2016

Vals

Deze zomer verzamel ik alle teksten waarin Louk een rol speelt en bewerk ze tot een bundel  die later dit jaar uitkomt: ‘Louk, leven met Dravet.’
Daarin komt ook dit verhaal over een voorval van zeven jaar geleden, Louk was toen acht jaar.

 

Louk is dol op water.
In de tuin begiet hij overvloedig planten, tegels, muren, dieren, oma. In bad plonst hij de badkamer tot een druipend slagveld. Keer je een beker om boven zijn hoofd, dan wacht hij tot zijn mond vol water is en proest het schaterend uit.
Verrukt ontdekt hij dat dat proesten ook buiten het bad kan: schaterend spuugt hij alles en iedereen onder.

 

In zo’n spuugfase logeert Louk een midweek bij mij.
Thuis wordt hij elke dag door dezelfde buschauffeur en busbegeleider naar en van het medisch kinderdagcentrum (kdc) gebracht. Zij kennen hem als hun broekzak en weten dat straffen en uitleggen averechts werkt bij Louk.
Zeggen dat spugen in de bus niet mag, is voor Louk een deel van het spel, hij gaat door en is moeilijk te stoppen.
Wat wel werkt is hem afleiden, met een liedje of een spelletje.
Als hij onverbeterlijk door spuugt, zetten ze hem met een grapje even apart op een stoel met niemand naast hem.
Het spugen stopt dan vanzelf.

 

Als Louk bij mij logeert, wordt hij door een andere chauffeur (een busbegeleider is niet beschikbaar) naar en van het kdc gebracht.
De eerste dag gaat prima, de buschauffeur stelt zich voor en vertelt dat hij veel ervaring heeft, geen busbegeleider nodig heeft, kan lezen en schrijven met zijn kinderen. Louk deze logeerweek bij oma halen en brengen is geen enkel probleem.
Als hij Louk ’s middags weer afzet, geeft hij me een compliment: ‘Goed dat u dit doet mevrouw, er zijn er die dat niet durven.’
En tegen Louk: ‘Dag jongen, ga maar lekker bij oma spelen, tot morgen.’

 

De tweede dag staat zijn gezicht strak als hij zwijgend Louks stoelgordel los maakt.
Louk rent naar mij en kruipt zelf in zijn wandelwagen, ook zwijgend.
‘Hij spuugt’ zegt de chauffeur.
Ik leg uit dat dat vaker gebeurt, dat straffen niet helpt want voor hem is het een spel. En dat afleiden of hem apart zetten wel helpt. Hij reageert niet.

 

De derde dag weer dat strakke gezicht als hij de deur van het busje open schuift.
Ik kijk hoe hij voorover buigt om Louks gordel los te maken en zie hoe Louk daarbij afwerend zijn arm voor zijn gezicht houdt. Ik ken dat gebaar niet van hem.
‘Hoe ging het?’ vraag ik.
Hij barst los, Louk is stout, hij heeft gespuugd naar het kind naast hem en stopte niet toen hij hem ernstig toesprak.
Zijn blik is kil, hij wijst naar Louk die weer dat afweergebaar maakt: ‘Dat is een lastige.’
Hij kijkt mij aan: ‘En kinderen die dat doen als je dicht bij ze komt, die doen dat niet zomaar.’
Ik vraag wat hij bedoelt, hij vervolgt: ‘Kinderen doen dat niet voor niks, dat weet ik want ik rij al heel lang kinderen, als ze dat doen, klopt er thuis iets niet.’
Hij ziet mijn verbijsterde blik en gaat door: ‘dat doen ze als ze thuis geslagen worden.’
Ik geloof mijn oren niet maar zeg rustig dat daar bij Louk geen sprake van is.
Hij haalt zijn schouders op, stapt in de bus, schuift de deur dicht, steekt zijn hand op en rijdt weg.

 

’s Avonds, als Louk na een heerlijk badfestijn lekker slaapt, dringt de beschuldiging goed tot me door.
Ik bel en praat van me af.
Het is mijn zus, die Louk goed kent en zelf elders thuisbegeleider is van kinderen als Louk, die de link legt tussen het spugen van Louk en de boze reactie daarop van de buschauffeur.
Kan het zijn dat hij Louks afweergebaar, door hem als een signaal van kindermishandeling geïnterpreteerd, zelf heeft veroorzaakt door zijn boze reactie op het spugen van Louk in de bus?

 

De volgende ochtend als de chauffeur Louk vastgespt in zijn stoel, en we allebei opnieuw Louks afweergebaar naar hem zien, zegt hij triomfantelijk ‘Ziet u wel?’
Weer verzeker ik hem dat Louk het goed heeft en veilig is en dat er een andere oorzaak moet zijn voor dit gebaar.
Ik hoor hoe verdedigend dat klinkt en opper dat Louk misschien geschrokken is van zijn boosheid om het spugen?
Hij lacht me vierkant uit: ‘Ja, ontkennen doen ze allemaal, maar ik ga het melden, dan weet u dat.’
Bevend van machteloosheid loop ik terug naar huis.
Ik bel het kdc, leg uit wat er is gebeurd en tref een leidster die Louk al jaren kent en lacht: ‘Louk? Mishandeld? Die man is gek.’
We praten even door en ze verzekert me dat alle professionele begeleiders die Louk zijn hele leven al om zich heen heeft, thuis en op het kdc, allemaal geleerd hebben om alert te zijn op signalen van kindermishandeling.
En dat in al die jaren niemand daar bij Louk ooit ook maar een glimp van heeft opgemerkt.
Integendeel, Louk boft, met zijn ouders, met zijn familie. En ook met zijn oma!

 

Er is nog veel gesproken over dit onverkwikkelijke incident.
Tussen mij en Louks ouders als ze hem komen halen.
Daarna door hen met begeleiders, de kdc-leiding, de ouderraad.
De buschauffeur bleef bij zijn mening. Ik weet niet of hij een officiële melding heeft gedaan.

 

En Louk?
Die genoot bij oma, speelde naar hartenlust en we knuffelden heel wat af.
Dat het incident niet onopgemerkt aan hem voorbij is gegaan, blijkt na de logeerpartij: hij wil niet naar oma.
Hij kan niet vertellen waarom maar de link is snel gelegd: oma, slapen, bus, boze meneer.
Van het hele onverkwikkelijke incident raakt dit me het meest.
Gelukkig slijt het snel en wil Louk weer bij oma spelen, vaak en graag.
Maar een week logeren, dat doen we niet meer.

 

PS
Natuurlijk is het absoluut noodzakelijk dat iedereen alert is op signalen dat een kind mishandeld wordt en die signalen doorgeeft.
Kinderen kunnen dat niet zelf.
De meest kwetsbare groep, waartoe Louk behoort, al helemaal niet.
Elke keer dat signalen worden gemist of er niets of te weinig mee wordt gedaan, is een keer te veel en dat is onacceptabel en onverteerbaar.
Zo beschouwd zijn de alertheid en vasthoudendheid van de buschauffeur prijzenswaardig.  
Dat er naast terechte beschuldigingen soms, zoals hier,  ook valse beschuldigingen plaats vinden is misschien onvermijdelijk, een soort collateral damage.
Maar naar en lastig om mee te maken.

Schrijfpeinzen

2014
Vanzelf wakker worden, rondkijken, leegte voelen, stilte ruiken.
Eruit? Nah. Doezelen. Naar beneden stommelen.

 

Koffie.
Iedereen werkt nu. Dan zou dit dat gat zijn wat me werd voorspeld.
Is het ook een gat als het gevuld is met opluchting?
Bankhangen, oude afleveringen van Roseanne, gapen, hardop lachen.
Douchen.  Sporten. Lopen. Pc.

 

Scrollen tussen YouTube, Nu.nl, mail, Facebook, Insta.
Blijven hangen op Facebook. Dwalen langs vrienden, eentje volgt een schrijfpagina.
Eens kijken. Schrijfuitdagingen, dat jargon, bah.
Toch verder lezen.
Schrijftiendaagse, elke dag een opdracht?
Vrijblijvend, gratis, hmm, hij zei altijd dat ik echt iets moest doen met dat schrijven, toch maar eens proberen?

 

De Schrijftiendaagse gaat door in een ‘365-dagenschrijvenuitdaging.’
Elke dag een schrijfopdracht, tot mijn verbazing rollen daar 364 korte verhalen uit.

 

Poëzie online cursus, nah, ik kan niet dichten. Sufferd, dat weet je pas als je het hebt geprobeerd. Cursus op cursus op cursus. Verrukking, dit is geweldig!

 

2022
Ik schrijf.

 

26-4-2022

Juni CorAaltjes

Aaltje en ik bladerden door: ‘Een van ons’, een roman van Christine Otten.
We kozen vijf willekeurige woorden en verwerkten die elk in een gedicht. Dit zijn de woorden:
Woestijn
Zilverpapier
Gelijkwaardigheid
Gestript
Verbondenheid

 

Aaltje verwerkte ze in dit sonnet:

 

Oekraïne, of de slag om Arnhem

 

Woestijn van leegte, achtergelaten zandvlak,
waar door granaat en bommen gelijkwaardigheid
in onnadenkende verwijdering en met gemak
het menselijk bestaan ontkent, wreed toegepast

 

zo als een mensenhuid verwijderd wordt. Gestript
gelooid. Mensheid  in zon geslacht. Van droogte dor.
De kelen hees van dorst, de tong eruit geknipt.
Droog zand. Verlatenheid. Slechts nog een schor

 

gekreun. Geschroeid het vlees. Een mozaïek
van verse kreukels,  heet als vuur van zon
zilver papieren prop, die machteloos vonkt

 

waar eens de overdaad van licht begon.
Verbondenheid is slechts een droom. Muziek,
al uitgespeeld voor het beginnen kon. 
————————————————-
Ik verwerkte de  vijf woorden zo:

 

Rimpelingen

 

Hoe oude huid, door de tijd gestript van
een onbevangen woestijn van als
zilverpapier glanzende gladheid

 

gaandeweg dwarse voegen en diepe
voren onthult die eerst vreemd
aanvoelen, tot je ze betast en verkent

 

streelt bij jezelf en bij elkaar en je
gerijpte gelijkwaardigheid herkent en
verbondenheid voorbij eindigheid

 

 

15-6-2022

Zoon

 

vergroeid in mijn rimpels
verankerd in mijn gedachten
echoënd in mijn hartenklop

 

lijkend op de liefste maar
meer en meer zichzelf
wegen banend van donkere diepten
naar eigen onvermoede hoogten

 

zoon en zin
zorg en zon

 

trots en baken

 

 

voor Rik
16-6-2022

Dat wist ik niet

Dat doorleven zonder hem leeg en lang
zou voelen maar ook licht en veel belovend,
dat met dat lieve lijf de liefde niet zou sterven maar
zou transformeren in een nieuw leven,
dat hoopte ik

 

Maar dat zijn antwoorden op mijn voortdurend vragen
waarom hij van me hield, zich in mijn cellen nestelden,
en dat van tienduizenden samendagen juist passie
zich in mijn poriën verankerde, dat residu van
spaarzame ruzies die eindigden met het naakt, naakter
dan in seks, tekenen van de vrede op elkaars lijf.
Dat wist ik niet

 

Dichtopdracht naar aanleiding van de les over Hester Knibbe in de cursus Poëzie Online, april 2017.
In maart 2020 werden twee gedichten van mij geplaatst in de bundel ‘Ongezien’, een uitgave van de stichting Uitjeervaring, dit is er een van.